Gezegdes en uitdrukkingen uit de scheepvaart

Gezegdes en uitdrukkingen uit de scheepvaart

De scheepvaart heeft door de eeuwen heen een grote invloed gehad op de Nederlandse cultuur en taal. Veel gezegdes en uitdrukkingen die we vandaag de dag gebruiken, vinden hun oorsprong in de maritieme wereld. In dit artikel zullen we enkele van deze gezegdes en uitdrukkingen verkennen en hun betekenis ontdekken.

1. “Met man en muis vergaan”

Dit gezegde verwijst naar een schip dat volledig zinkt, zonder dat er ook maar één persoon of dier wordt gered. Het drukt de tragiek uit van een onherstelbaar verlies.

2. “Het roer omgooien”

Wanneer we het roer omgooien, nemen we een drastische beslissing om een andere koers te varen. Dit gezegde komt van het daadwerkelijk omgooien van het roer op een schip om van richting te veranderen.

2.1 “Een nieuwe koers varen”

Dit gezegde heeft een vergelijkbare betekenis als “het roer omgooien”. Het verwijst naar het nemen van een nieuwe richting in het leven, net zoals een schip een nieuwe koers vaart.

3. “Op ramkoers liggen”

Wanneer twee partijen op ramkoers liggen, betekent dit dat ze op een confrontatie afstevenen. Dit gezegde komt van het idee van twee schepen die recht op elkaar afvaren en dreigen te botsen.

4. “Met de wind in de zeilen”

Als we zeggen dat we “met de wind in de zeilen” zitten, betekent dit dat alles voorspoedig verloopt en dat we geen tegenwind ervaren. Dit gezegde komt van het idee dat een schip sneller en gemakkelijker vaart wanneer de wind in de zeilen blaast.

Lees ook:   De heilige Hiëronymus en de heilige Catharina van Alexandrië

4.1 “Tegen de wind in roeien”

In tegenstelling tot “met de wind in de zeilen” verwijst dit gezegde naar het ervaren van moeilijkheden en tegenslagen. Het idee is dat het roeien tegen de wind in veel inspanning vergt, net zoals het moeilijk is om vooruit te komen in het leven wanneer alles tegenzit.

5. “Het schip in gaan”

Wanneer we zeggen dat iets “het schip in gaat”, bedoelen we dat het mislukt of verloren is gegaan. Dit gezegde komt van het idee van waardevolle lading die in het water terechtkomt nadat een schip vergaan is.

6. “Bij iemand in het krijt staan”

Als we bij iemand in het krijt staan, betekent dit dat we een schuld hebben bij die persoon. Dit gezegde komt van het idee dat matrozen vroeger hun uitgaven tijdens een zeereis bijhielden in een krijtstreep op een balk in het schip.

7. “Met de stroom meegaan”

Wanneer we met de stroom meegaan, passen we ons aan de omstandigheden aan en volgen we de meerderheid. Dit gezegde komt van het idee dat een schip gemakkelijker vaart wanneer het met de stroom mee drijft.

8. “Zinken als een baksteen”

Als iets “zinkt als een baksteen”, betekent dit dat het zeer snel en zonder enige kans op redding zinkt. Dit gezegde komt van het feit dat bakstenen zwaar zijn en direct naar de bodem zinken als ze in het water vallen.

8.1 “Zinken als een loden bal”

Dit gezegde heeft een vergelijkbare betekenis als “zinken als een baksteen”. Het verwijst naar iets dat snel en onherroepelijk zinkt, net zoals een loden bal.

Lees ook:   Ida – Een film van Paweł Pawlikowski

Conclusie

De scheepvaart heeft een rijke verzameling gezegdes en uitdrukkingen opgeleverd die nog steeds veelvuldig worden gebruikt in de Nederlandse taal. Deze uitdrukkingen geven ons niet alleen een inkijkje in de maritieme geschiedenis, maar bieden ook mooie metaforen om onze gedachten en gevoelens uit te drukken.

FAQs

1. Wat zijn enkele andere gezegdes die uit de scheepvaart komen?

Naast de genoemde gezegdes zijn er nog vele andere, zoals “Het loopt in het honderd” en “Met man en macht werken”.

2. Hoe kan ik deze gezegdes in mijn dagelijks leven gebruiken?

Je kunt deze gezegdes gebruiken om bepaalde situaties of gevoelens op een beeldende manier te beschrijven. Het kan je taalgebruik verrijken en zorgen voor levendige conversaties.

3. Zijn er nog meer maritieme termen die in het dagelijks leven worden gebruikt?

Absoluut! Denk aan termen zoals “op volle zee”, “aan wal gaan” en “het roer overnemen”. Deze termen hebben allemaal een oorsprong in de scheepvaart.

4. Waar kan ik meer leren over de geschiedenis van de scheepvaart in Nederland?

Er zijn verschillende boeken en websites die dieper ingaan op de geschiedenis van de Nederlandse scheepvaart. Een aanrader is het Rijksmuseum in Amsterdam, waar je meer leert over de Gouden Eeuw van de Nederlandse scheepvaart.

5. Zijn er internationale gezegdes die gerelateerd zijn aan de scheepvaart?

Absoluut! Veel talen hebben gezegdes en uitdrukkingen die hun oorsprong vinden in de scheepvaart. Bijvoorbeeld het Engelse gezegde “Smooth sailing” en het Franse gezegde “Naviguer à vue”.