Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

App Nederland Geschiedenis NL

Bronstijd en IJzertijd

Na de steentijd kwam de bronstijd. Dat is voor Nederland de periode tussen ongeveer 2000 en 800 voor Christus. Brons is een metaal, beter gezegd een legering (samensmelting) van twee metalen. Brons bestaat voor het grootse deel uit koper. Dit werd gesmolten bij een temperatuur van meer dan 1000 graden Celsius en gegoten in mallen van klei. Later ontdekte men dat koper gemakkelijker smolt als er tin aan werd toegevoegd. Het metaal werd dan ook taaier. Het nieuwe metaal, brons, was sterker dan (vuur) steen, kon glanzen als goud en kon in allerlei vormen worden gegoten en gehamerd. In die tijd werd brons veel gebruikt voor wapens, werktuigen en sieraden. Brons kon bovendien worden omgesmolten om er weer nieuwe voorwerpen van te maken !

De ijzertijd is de periode in de prehistorie die volgde op de bronstijd. In West-Europa is dit van circa 800 voor Christus tot de Romeinse tijd: Romeinen in Nederland = de tijd dat de Romeinen (ca 58 v.Chr. Gallische onorlog) naar onze omgeving komen. De naam ijzertijd duidt op het veelvuldig gebruik van ijzer bij het maken van metalen voorwerpen. IJzer heeft diverse voordelen tegenover brons: het is harder, dus beter geschikt voor wapens en gereedschap, het is makkelijker te bewerken, het is makkelijker te repareren, de grondstof (ijzererts) komt op veel meer plaatsen voor en het gaat langer mee. Omdat ijzer veel sneller corrodeert (verroest) dan brons en koper, zijn veel ijzeren voorwerpen die niet toevallig onder zeer gunstige omstandigheden in de bodem lagen, nagenoeg volledig vergaan !

Bronzen zwaard in het Gallo-Roman Museum of Lyon. Bron: Photograph by Rama, Wikimedia Commons, Cc-by-sa-2.0-fr

In Centraal-Europa is er tussen de nieuwe steentijd en de bronstijd nog een kopertijd (die vaak tot het neolithicum gerekend wordt) te onderscheiden; in West-Europa (de koperen bijl van Ötzi) en ook in Nederland zijn wel enige koperen voorwerpen gevonden (Veluwe), maar dit waren uitzonderingen.

Brons verving gedurende de bronstijd geleidelijk vuursteen als belangrijkste materiaal voor gereedschap en wapens en werd ook gebruikt voor sieraden en enkele uitzonderlijke beelden. De oudste overgebleven voorwerpen van brons waren voornamelijk bijlen, en ook enkele dolken, hellebaarden en sieraden zoals armbanden. Brons werd langzaam algemener, en steeds meer soorten metalen voorwerpen kwamen in gebruik.

De kennis voor het bewerken van metalen, inclusief brons ontstond in het Midden-Oosten. Daar werd brons sinds ca. 3000 v.Chr. gebruikt. Deze kennis heeft zich langzaamaan verspreid door Europa. Voorbeelden bronzen voorwerpen:

Sieraden: armbanden, torques (halsversiering), spiralen, kralen, mantelspelden.

Beelden: bronzen slangen, beeld van een godin. Gebruiksvoorwerpen: bijlen, sikkels, beitels, messen, gereedschap voor metaalbewerking

Wapens: dolken, zwaarden, speerpunten, pijlpunten.

Info Contact Home

+

+

Bronzen zwaard in het Gallo-Roman Museum of Lyon.

Bron: Photograph by Rama, Wikimedia Commons, © Cc-by-sa-2.0-fr

Bronzen gebruiksvoorwerpen in de grot Duffaits (Midden Brons, -1.550 -1.300)

Gemeentelijk Museum van Angoulême, Frankrijk. Auteur: Jack ma  GNU-licentie voor vrije documentatie

IJzertijd messen uit Wit-Rusland in het Museum van de Historische Faculteit, Belarusian State University.

Auteur: Dzmitry Samakhvalau, Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationaal

Bijlen uit de Bronstijd met van links naar rechts een vlakbijl uit de vroege bronstijd, een randbijl, hielbijl en vleugelbijl uit de midden-bronstijd en een kokerbijl uit de late bronstijd.

Fotograaf RMO Rijks Museum van Oudheden, Leiden, the Netherlands, foto 013454  Creative Commons Attribution 3.0 Unported

Romeinse tijd - Limes