App Nederland Geschiedenis NL

Europa - EU

- Euro -

Europa is de naam van het werelddeel dat ten westen van Azië en ten noorden van Afrika ligt. Het wordt eveneens begrensd door de Noordelijke IJszee en de Atlantische Oceaan. Het telde in 2005 ongeveer 731 miljoen inwoners: circa 11% van de totale wereldbevolking. Daarmee is het qua bevolking het op drie na grootste continent (na respectievelijk Azië, Amerika en Afrika).

De term 'Europa' wordt over het algemeen afgeleid uit de Griekse woorden die breed (eurys) en gezicht (ops) betekenen. Een minderheid, echter, ziet een Semitische of Fenicische oorsprong, afgeleid van het Semitische woord erebu dat "zonsondergang" betekent of het Fenicische woord ereb dat "avond" betekent. Vanuit het Midden-Oosten als gezichtspunt gaat de zon onder in Europa: het land in het westen, het zogenoemde avondland.

Europa is de bakermat van de westerse cultuur en heeft een buitengewoon grote rol gespeeld in de wereldgeschiedenis. De beschaving in Europa heeft zich sinds oude tijden ontwikkeld en werd beïnvloed door oudere beschavingen in Mesopotamië en in Egypte. De Romeinse en Griekse culturen hebben de geschiedenis van het continent bepaald. Na de val van het Romeinse Rijk volgden de middeleeuwen. De ontwikkeling van de beschaving van Europa versnelde zich in de Renaissance. In de geschiedenis is Europa het toneel geweest van vele grote en vernietigende oorlogen die zowel landelijke als stedelijke gebieden hebben verwoest. Hoewel Europa ooit bestond uit enorme multi-etnische imperia en koninkrijken, verdeelden de succesvolle nationalistische opstanden (vooral in de 19e eeuw) het continent in vele soevereine natiestaten. De politieke fragmentatie leidde tot de economische concurrentie en politieke geschillen tussen staten. Ondanks of juist dankzij dat slaagden de Europese landen erin om een groot deel van de wereld te koloniseren en werden buiten Europa in gebieden waar kolonisten de meerderheid gingen vormen, westerse staten gesticht.

In de gehele geschiedenis van Europa zijn er momenten geweest dat een Europese macht heeft geprobeerd heel Europa in haar macht te krijgen. Tijdens de beide Wereldoorlogen zochten aartsrivalen Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk al toenadering in een economische unie. Op 18 april 1951 werd het Verdrag van Parijs getekend tussen België, Frankrijk, Italië, Luxemburg, Nederland en West-Duitsland. Op 25 maart 1957 werd het Verdrag van Rome ondertekend door dezelfde landen. Dit nieuwe verdrag richtte de Europese Economische Gemeenschap (EEG)op. Met het Verdrag van Maastricht(1993) werd verder gegaan onder de naam Europese Gemeenschappen (EG). Het belangrijkste aan het Verdrag van Maastricht was echter de oprichting van de Europese Unie (EU) als overkoepelende organisatie van alle verdragen. Op dit moment omvat de EU 28 staten: in de voorbije jaren werd de Unie gestaag uitgebreid (lees hier onder meer).

Europese Unie (EU)

De Europese Unie (EU) is een uit 28 Europese landen bestaand statenverband. De EU vindt haar oorsprong in de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en de Europese Economische Gemeenschap, in 1958 gevormd door zes landen (België, de Bondsrepubliek Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland). In de jaren erna groeide de EU in omvang door de toelating van nieuwe lidstaten en in macht door het uitbreiden van haar zeggenschap. Het Verdrag van Maastricht vormde in 1993 de huidige Europese Unie. De laatste aanpassing aan de constitutionele basis was in 2009 met het (in 2007 ondertekende) Verdrag van Lissabon.

De EU opereert via een systeem van onafhankelijke supranationale instituten en door de lidstaten intergouvermenteel gemaakte besluiten. Belangrijke instituten van de Europese Unie zijn onder andere de Europese Commissie, de Raad van de Europese Unie, de Europese Raad, het Europese Hof van Justitie en de Europese Centrale Bank. Het Europees Parlement wordt iedere vijf jaar gekozen door inwoners van de unie.

De EU heeft een gemeenschappelijke interne markt ontwikkeld via een gestandaardiseerd rechtssysteem dat in alle lidstaten geldt. Binnen het Schengengebied (bestaande uit EU- en niet-EU-staten) zijn paspoortcontroles afgeschaft. Het EU-beleid richt zich op het vrij laten bewegen van arbeid, goederen, diensten en kapitaal, het uitvaardigen van wetgeving op het gebied van justitie en binnenlandse zaken en het aanhouden van een gemeenschappelijk beleid op het gebied van handel, landbouw, visserij en regionale ontwikkeling. Een monetaire unie, de eurozone, is gevestigd in 1999 en bestaat sinds januari 2014 uit 18 landen. De EU heeft permanente diplomatieke vestigingen over de wereld en wordt vertegenwoordigd in de Verenigde Naties, de WTO, de G8 en de G20. In 2012 werd aan de Europese Unie de Nobelprijs voor de Vrede toegekend, die werd uitgereikt op 10 december 2012 en namens de EU in ontvangst genomen door Herman Van Rompuy, Martin Schulz en José Manuel Barroso.

Voor de EU geldt het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Tevens is in het op 1 december 2009 inwerking getreden Verdrag van Lissabon vastgelegd dat de Europese Unie zal toetreden tot het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) (artikel 6 lid 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie). Dit maakt het aan EU-zijde mogelijk om toe te treden tot het EVRM. De Raad van Europa moest echter wel wijzigingen doorvoeren in het EVRM om de toetreding door de EU mogelijk te maken. In april 2013 is er, na drie jaar onderhandelen, een ontwerpverdrag betreffende de toetreding door de EU tot het EVRM gepresenteerd. Dit verdrag moet worden geratificeerd door de EU, de lidstaten van de EU en de lidstaten van de Raad van Europa. De lidstaten van de EU zijn alle individueel al lidstaat van de Raad van de Europa en dus partij bij het EVRM.

Euro

De eurozone (of eurosysteem, eurolanden, eurogebied) is de verzamelnaam voor de landen van de Europese Unie die de euro als munt hebben. De Europese Centrale Bank is verantwoordelijk voor het monetair beleid binnen de eurozone.

Sinds 1 januari 2015 telt de eurozone 19 landen.

Op 1 januari 2002 werd de euro als nationaal betaalmiddel ingevoerd in 12 EU-landen: België, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal en Spanje. Drie EU-lidstaten van de toenmalige EU-15 verkozen hun nationale munt te behouden: Denemarken, Groot-Brittannië en Zweden.

Op 1 januari 2007 kwam Slovenië het aantal eurolanden versterken tot 13. Op 1 januari 2008 hebben Cyprus (14) en Malta (15) de euro ingevoerd. Slowakije (16) is op 1 januari 2009 toegetreden tot de eurolanden, gevolgd door Estland (17) op 1 januari 2011. Op 1 januari 2014 trad Letland (18) als tweede Baltische land tot de Eurozone toe; op 1 januari 2015 volgde Litouwen als derde en laatste land van de drie Baltische staten (19).

Ook Montenegro en Kosovo, waar de Duitse mark als (vervangend) betaalmiddel werd gebruikt, zijn - hoewel ze geen lid van de EU zijn - in 2002 overgegaan tot de euro. Monaco, San Marino en Vaticaanstad, drie staten die monetaire overeenkomsten met Frankrijk respectievelijk Italië hadden, zijn eveneens overgegaan op de euro en mogen ieder een eigen nationale zijde invullen. Andorra is geen lid van de Europese Unie, maar geniet een speciale behandeling van de Unie. Door deze overeenkomst werd de euro per 1 juli 2013 de officiële munteenheid van Andorra. Andorra mag sindsdien eigen euromunten uitgeven. Het geeft echter geen papiergeld uit.

De euro is ook ingevoerd in de ultraperifere (gebiedsdeel van een lidstaat van de Europese Unie waar de EU-wetgeving geldt maar waar het mogelijk is om uitzonderingen te maken in de geldigheid van de wetgeving) gebieden van de Europese Unie. Dit zijn de Franse overzeese departementen Guadeloupe, Martinique, Mayotte, Frans-Guyana en Réunion, de Franse overzeese gemeenschap Sint-Maarten, de Portugese autonome regio's Azoren en Madeira en de Spaanse autonome gemeenschap de Canarische Eilanden.

De euro is ook ingevoerd in twee Franse gebieden met de LGO-status (landen en gebieden overzee). Dit zijn gebieden die geen deel uitmaken van het grondgebied van de Europese Unie. Het gaat om de Franse overzeese gemeenschappen Saint-Barthélemy en Saint-Pierre en Miquelon.

Andere landen en gebieden overzee, waaronder Aruba, Curaçao en Sint Maarten, hebben hun eigen munteenheden behouden: de Antilliaanse gulden en de Arubaanse florin (deze munten waren niet gekoppeld aan de Nederlandse gulden, maar aan de Amerikaanse dollar; dat kon dus zo blijven). Ook de Nederlandse eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba hoeven geen euro in te voeren, aangezien deze gebieden (voorlopig) de status van landen en gebieden overzee houden. Deze eilanden zijn per 1 januari 2011 overgegaan op de Amerikaanse dollar.

In Nederland kan sinds 28 januari 2002 kan er alleen nog met de euro worden betaald. De periode van 1 t/m 27 januari 2002 gold als een overgangstijd. Bankbiljetten en munten uit de elf andere eurolanden konden, in Nederland, tot uiterlijk 1 april 2002 kosteloos worden omgewisseld bij de banken. Daarna, van 1 april 2002 tot 1 januari 2003 konden overgebleven Nederlandse guldens alleen nog op de eigen bankrekening worden gestort (meestal tegen transactiekosten).

De Nationale Eurocollecte en Coins for Care organiseerden in Nederland acties voor het verzamelen van muntgeld voor meer dan honderd erkende goede doelen.

Het is sinds 1 januari 2007 niet meer mogelijk om Nederlandse gulden-munten bij De Nederlandsche Bank in te leveren. Bankbiljetten in Nederlandse guldens die nog in omloop waren op 1 januari 2002 kunnen uiterlijk op 1 januari 2032 bij de kantoren van de De Nederlandsche Bank omgewisseld worden. Voor biljetten die al eerder buiten omloop waren gesteld geldt ook een termijn van 30 jaar, zoals voor bv. de 5-guldenbiljetten, maar omdat deze op 1 mei 1995 buiten omloop werden gesteld geldt voor deze biljetten een uiterste inleverdatum van 1 mei 2025.

De euro heeft 15 coupures: 8 euromunten en 7 eurobankbiljetten. De munten hebben een Europese zijde, ontworpen door Luc Luycx, van de Koninklijke Munt van België. Het gaat om drie ontwerpen die verschillende kaarten van Europa tonen, met de 12 sterren van de Europese Unie op de achtergrond.

Daarnaast heeft elk euroland de vrijheid eigen symbolen en tekst op de nationale zijde en op de buitenrand van de euromunten te plaatsen. Maar alle varianten, met uitzondering van meerwaardeherdenkingsmunten, zijn in alle deelnemende landen te gebruiken. De nationale zijde diende om de overgang naar de euro voor de Europese burgers in emotioneel opzicht iets te vergemakkelijken.

Finland heeft spoedig na het begin besloten de munten van 1 en 2 cent niet in het betalingsverkeer te gebruiken. Deze munten werden dan ook alleen in de begintijd geslagen met een Finse nationale zijde.

In Nederland is het gebruik van de munten van 1 en 2 cent, door het sinds 2004 toestaan van het afronden op 5 cent, sterk verminderd. In de meeste winkels worden bedragen sindsdien weer afgerond. Indien de winkelier duidelijk aangeeft dat hij de afrondingsregel toepast, heeft de klant niet het recht contant het niet-afgeronde bedrag te betalen als hij zelf de munten van 1 en 2 cent heeft. De munten van 1 en 2 cent zijn wel wettig betaalmiddeld, zodat hij het afgeronde bedrag wel mag voldoen met (onder andere) die munten. Betaalt de klant elektronisch, dan wordt de afrondingsregel niet toegepast.

Euromunten hebben een gemeenschappelijke zijde en een nationale zijde. De gemeenschappelijke zijde is in alle EU-landen identiek en toont de waarde van de desbetreffende munt, de zogenaamde munt-zijde. Het ontwerp van de gemeenschappelijke munt-zijde kent drie varianten, die samenvallen met de drie materiaal-varianten van de euromunten:

de munten van 1, 2 en 5 cent.

de munten van 10, 20 en 50 cent.

de munten van € 1 en € 2.

Er zijn 7 verschillende waarden van Euro-bankbiljetten, €5, €10, €20, €50, €100, €200 en €500, met elk een specifieke kleur en grootte. Het ontwerp draagt voor elk het gemeenschappelijke thema 'Europese architectuur in verschillende periodes'.

De achterzijde draagt ramen en poorten, terwijl op de voorzijde verschillende soorten bruggen staan. De ontwerpen zijn allemaal fictieve voorbeelden van architectuur, en dus geen bestaande monumenten.

De eurobiljetten hebben een eigen kleur en formaat per waarde. Blinden en slechtzienden worden geholpen door een voelbaar reliëf.


Groen: Europa volgens de gangbare definitie; lichtblauw: Aziatisch grondgebied van Europese landen; donkerblauw: niet-geografische Europese landen die er om cultuur-historische redenen vaak wel toe worden gerekend.

Lidstaat Europese Unie (EU)

 

Lid sinds

Supranationalisme is een wijze van samenwerking en besluitvorming in politieke gemeenschappen bestaande uit verschillende staten. In supranationale organisaties worden bepaalde bevoegdheden van de nationale staten overgedragen naar een autoriteit die boven de nationale staten staat. Aangezien beslissing op supranationaal niveau soms bij meerderheid genomen worden, kan het gebeuren dat een lidstaat in een supranationale unie door de andere lidstaten gedwongen wordt een bepaalde beslissing door te voeren, dus de supranationale unie zaken aan de lidstaten kan opleggen.

Supranationale besluitvorming wil zeggen dat de EU-landen hun macht op het terrein van economische en monetaire samenwerking grotendeels hebben overgedragen aan Europese organen als de Raad van Ministers en de Europese Commissie. Deze organen staan dus boven nationale regeringen. Ze kunnen wetten maken waaraan alle landen van de EU zich moeten houden. Bij deze vorm van besluitvorming wordt meestal besloten bij meerderheid van stemmen of bij gekwalificeerde meerderheid.

Intergouvernementalisme is een theorie over het nemen van beslissingen in internationale organisaties, waarbij de beslissingsmacht gelegen is bij de soevereine lidstaten. Soevereine lidstaten zijn in deze theorie alleen gebonden aan hun eigen besluiten. Beslissingen moeten hierom altijd unaniem genomen worden. De functionarissen van de organisatie hebben slechts een adviserende inbreng en hebben als voornaamste taak de overeengekomen beslissingen uit te voeren. De meeste internationale organisaties zijn volgens dit principe georganiseerd.

In de Europese Unie bestaat al sinds de oprichting een discussie over de balans tussen intergouvernementalisme en supranationalisme.

De gulden was vanaf de middeleeuwen tot januari 2002 een Nederlandse munteenheid en wettig betaalmiddel. Op 1 januari 2002 werd de gulden vervangen door de euro, sindsdien de munteenheid van de EMU. De omwisselverhouding was bepaald op 2,20371 gulden per euro (ongeveer 45 eurocent per gulden).

Het Europees Parlement of kortweg EP (soms ook Europarlement) is de rechtstreeks verkozen volksvertegenwoordiging van de Europese Unie. Het is de enige instelling van de Europese Unie die direct door de burgers wordt gekozen. Samen met de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie heeft het een wetgevende taak binnen de Europese Unie.

Het Parlement heeft sinds zijn ontstaan in de jaren vijftig een vergevorderde transformatie doorgemaakt. In de eerste jaren van zijn bestaan was het Parlement vooral nog een adviesorgaan, terwijl het nu veel wetgevende bevoegdheden heeft op uiteenlopende gebieden zoals landbouw, voedselveiligheid, milieu en de begroting van de Europese Unie. Het wordt dan ook beschreven (door zijn eigen leden) als een van de machtigste parlementen ter wereld. Het Parlement bestaat uit 751 parlementsleden en vertegenwoordigt het tweede grootste electoraat ter wereld (na het Parlement van India), dat ook het grootste transnationale electoraat ter wereld is (375 miljoen kiezers in 2009).

De leden van het Europees Parlement worden elke vijf jaar direct verkozen via algemeen kiesrecht.

Het Europees Parlement vergadert eens in de maand plenair, gedurende vier dagen in Straatsburg. Een aantal aanvullende voltallige vergaderingen vindt plaats in Brussel, in de gebouwen van de Leopoldruimte. Daar vinden ook alle vergaderingen van de vaste parlementaire commissies plaats waarin de plenaire stemmingen worden voorbereid. Het Secretariaat-generaal bevindt zich in Luxemburg. De maandelijkse verhuizing van parlementariërs, ambtenaren en dossiers tussen Brussel en Straatsburg is een dure zaak, die regelmatig voor discussies binnen en over het EP zorgt.

Het voorzitterschap van de EU wisselt elk half jaar. Elke lidstaat is een keer voorzitter van de EU. Voor Nederland zal het de 12e keer worden op 1-1 2016. Het vorige Nederlandse EU-voorzitterschap was in 2004.

Als EU-voorzitter heeft Nederland in 2016 een sturende rol bij het maken van wetten en politiek beleid. Dit biedt ook kansen om aandacht te vragen voor zaken die Nederland belangrijk vindt. De uitgangspunten voor het Nederlands voorzitterschap zijn:

Een EU die zich richt op hoofdzaken

Een EU die zich richt op groei en banen

Een EU die verbindt

TOP Info Contact Home

+

+

+

+

Lidstaten Europese Unie (EU)

 Leopoldruimte, de zetel van het Europees Parlement in Brussel. Hoofdkamer van het Parlement.

Auteur: Alina Zienowicz Ala z.

 Europarlement in Straatsburg.

 Auteur: JLogan File: EP Strasbourg hemicycle l-gal.jpg

Kaart van Europa. groen: Europa volgens de gangbare definitie; lichtblauw: Aziatisch grondgebied van Europese landen; donkerblauw: niet-geografische Europese landen die er om cultuur-historische redenen vaak wel toe worden gerekend.

Map_of_Europe_(political).png: User:Electionworld derivative work: Kolja21 (CC BY 3.0)

Vlag van de Raad van Europa en de Europese Unie, die ook vaak de Europese vlag of vlag van Europa' wordt genoemd, is niet alleen het symbool van twee internationale organisaties, maar ook van de eenheid en de identiteit van Europa in bredere zin. De cirkel van gouden sterren staat voor de solidariteit en de harmonie tussen de volkeren van Europa.

Nachtelijk zicht op Euro neon sign buiten aan de European Central Bank in Frankfurt am Main, Germany.

Logo Europees Parlement.

Nederlandse gulden uit 1967, voorkant, meesterteken vis van muntmeester Dr.J.W.A. van Hengel, nikkel.

Foto: Marion Golsteijn

Verschillende eurobankbiljetten en euromunten bij elkaar.

Auteur: Avij design is copyrighted by the European Central Bank (ECB), and its use is permitted by ECB, subject to the conditions set forth in decisions ECB/2003/4 and ECB/2003/5 of 20 March 2003 and "as long as reproductions in advertising or illustrations cannot be mistaken for genuine banknotes.

Bij de introduktie van de euro ontving ieder in Nederland een gratis set euromunten.

Foto: Uberprutser (CC BY-SA 3.0)

De 7 Euro bankbiljetten.

Auteur waaier: Andrew Netzler Bron: http://www.ecb.int/euro/banknotes/html/index.en.html This design is copyrighted by the European Central Bank (ECB), and its use is permitted by ECB, subject to the conditions set forth in decisions ECB/2003/4 and ECB/2003/5 of 20 March 2003 and "as long as reproductions in advertising or illustrations cannot be mistaken for genuine banknotes".

Euromuntstukken uit diverse landen.

Auteur: AnjaSuess (CC BY-SA 4.0)


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.