App Wereld Wereldgeschiedenis

Tweede Wereldoorlog

De Tweede Wereldoorlog duurde van 1939-1945. Voor Nederland van 1940-1945.

De Tweede Wereldoorlog: was de samensmelting van een aantal aanvankelijk afzonderlijke militaire conflicten, die van 1939 tot 1945 op wereldschaal werden uitgevochten. In Europa vielen de Duitse troepen op 1 september 1939 Polen binnen. Dit leidde op 3 september 1939 tot een oorlogsverklaring aan Duitsland door het Verenigd Koninkrijk (Groot-Brittannië + koloniën) en Frankrijk (aan het begin van de Tweede Wereldoorlog). Uitbreiding van het conflict vond plaats op 22 juni 1941 met de Duitse overval op de Sovjet-Unie. De oorlog was nog steeds een Europese aangelegenheid. Dit veranderde op 7 december 1941 toen Japan de 'United States Pacific Fleet' (Amerikaanse vloot) bij Pearl Harbor bombardeerde en Hitler vier dagen later eveneens de Verenigde Staten de oorlog verklaarde. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vielen tussen de 50 en 70 miljoen doden. Ongeveer tweederde van alle slachtoffers waren burger. Meer dan elf miljoen van hen waren minderheden die stelselmatig werden vervolgd en vermoord. België en Nederland werden op 10 mei 1940 door Duitsland aangevallen. De daaropvolgende bezetting duurde in België tot 17 september 1944 en in Nederland tot 6 mei 1945. Japan viel Nederlandsch-Indië binnen op 10 januari 1942, deze bezetting eindigde op 15 augustus 1945.

Aanleiding: Duitsland, na de wapenstilstand in 1918 van de Eerste Wereldoorlog, was ten prooi gevallen aan chaos en armoede. Verschillende politieke partijen streden om de macht. Duitsland moest als verliezer van die oorlog enorme herstelbetalingen doen, al haar koloniën en delen van Duitsland afstaan, een drastische beperking van haar militaire macht accepteren en legering van geallieerde troepen in het Duitse Rijngebied aanvaarden. De economische chaos ontketende in het hele land onlusten. Een extreem-rechtse partij, de 'Nationaal Socialistische Duitse Arbeiderspartij' (NSDAP) onder leiding van Adolf Hitler, zou deze onlusten aangrijpen om in 1923 in Beieren een greep naar de macht te doen. Deze couppoging mislukte. Adolf Hitler, sinds kort de leider van de NSDAP, werd tot 5 jaar gevangenisstraf veroordeeld, waarvan hij uiteindelijk 1 jaar moest uitzitten. Tijdens deze detentie (gevangenneming) dicteerde hij zijn boek 'Mein Kampf', dat later een centrale plaats in de nazi-propaganda en -literatuur zou innemen. Het nationaal-socialisme vond in de Duitse poel van armoede, angst, chaos en onvrede een vruchtbare voedingsbodem. De essentie van deze fascistische stroming was, dat de sterkere het recht heeft de zwakkere te overheersen.

Adolf Hitler (1889 – 1945): was een Duitse dictator van Oostenrijkse komaf. In 1933 werd Hitler door de toenmalige rijkspresident Paul von Hindenburg, met tegenzin, benoemd tot Rijkskanselier. Hindenburg had een lage dunk van Hitler en sprak denigrerend over "deze kleine korporaal, zwerver en mislukte kunstenaar", maar hij werd van diverse zijden onder druk gezet om Hitler tot Rijkskanselier te benoemen en gaf tenslotte toe. Hindenburg overleed in 1934. Vanaf toen verzwakte Hitler de rol van parlement en regering tot het punt dat hij dictatoriale macht had. In 1938 eigende Hitler zich tevens het opperbevel van de Duitse Wehrmacht toe. Hij verstevigde zijn positie verder met behulp van onder andere Heinrich Himmlers Gestapo en een goed georganiseerd propaganda netwerk. Nadat Hitler aan de macht gekomen was ging hij over tot de uitvoering van zijn plannen, waaronder de aanleg van een groot Duits wegennet. Hij bezorgde daarmee in één klap honderdduizenden Duitsers weer werk, waardoor zijn populariteit bij de Duitse arbeiders alleen maar toenam. Een ander actiepunt was de uitbreiding van de ontwikkeling en productie van wapens en ander oorlogstuig. In 1942 zou hij rijksarchitect Albert Speer benoemen tot rijksminister voor bewapening en munitie.

Macht en haat: in 1907 ging Hitler naar Wenen om zich in te laten schrijven bij de kunstacademie. De kunstacademie waarbij hij zich aanmeldde wees hem echter af. Waarschijnlijk vormde zich in Wenen reeds de kern van Hitlers grote ideaal: het 'fascistische' idee van: 'Eén leider (Adolf Hitler), één wil (die van hemzelf), één volk (het Duits-Arische)'. Al vroeg in zijn politieke carrière, vanaf 1925 ongeveer, liet hij zich der Führer (de leider) noemen. Hij droomde van het 'Derde Duitse Rijk' (het Dritte Reich), waarin geen plaats zou zijn voor joden en andere door hem verderfelijk geachte groepen in de samenleving (onder andere homoseksuelen). Hitler verordonneerde ook georganiseerde moord op geestelijke en lichamelijke gehandicapten. Duitsers zouden dan in harmonie en verenigd onder één leider bouwen aan hun toekomst. Later werd duidelijk, dat hij in feite absolute wereldheerschappij verlangde, waarin de Duitsers het machtigste volk zouden zijn. De omvang van deze grootheidswaan groeide met zijn succes. Zo geloofde Hitler heilig in de dolkstootlegende waarbij de nederlaag van het Keizerlijk leger in de Eerste Wereldoorlog werd toegeschreven aan het binnenlandse verraad van de socialisten, joden, communisten en republikeinen (tegenstanders Duits Keizerrijk) in plaats van de militaire zwakte.

Holocaust is de systematische Jodenvervolging door de nazi's en hun bondgenoten voor en in de Tweede Wereldoorlog. Tijdens Hitlers regering werden zo'n 6 miljoen Europese joden vermoord. Naast joden werden ook andere groepen al dan niet systematisch vermoord, zoals homoseksuelen, zigeuners, gehandicapten, vakbondsleden, communisten, en nog veel meer (groepen) mensen die zich verzetten tegen de nazi's. De moorden vonden grotendeels plaats in concentratiekampen en vooral in vernietigingskampen. Antisemitisme (jodenhaat) had altijd al onderdeel uitgemaakt van het NSDAP-partijprogramma. Hitler was antisemiet (jodenhater), maar ook verscheidene kopstukken waren dit. Julius Streicher (Duitse nazi-leider en journalist) spande met zijn radicale partijblad "Der Sturmer" de kroon (stond vol met haat-artikelen die de joden van alles en nog wat de schuld gaven). De nazi's zagen de joden als "bacillen" die de Duitse natie "ziek maakten" en "ondermijnden". En, aldus Hitler, met ziektekiemen onderhandel je niet, die roei je uit. Al ver voordat Hitler aan de macht kwam, heeft hij onder meer in Mein Kampf beweerd dat de Eerste Wereldoorlog niet zou zijn verloren als de Duitsers "tien- of twaalfduizend van deze volksverraders onder het gifgas had gehouden" (gedood).

Meer over de Tweede Wereldoorlog in ons museum lees je hier


Japan: in 1940 tekende Japan met Duitsland en Italië het Driemogendhedenpact, dat wederzijdse hulp beloofde bij een eventuele aanval. Om de Japanse oorlogsinspanning te ontmoedigen stelden de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en de Nederlandse regering in ballingschap, die nog steeds de oliebronnen in Nederlands-Indië controleerde, een olie- en een staalboycot tegen Japan in. Om o.a. over olie- en staalvoorraden te kunnen beschikken, viel Japan op 7 december 1941 Siam, Maleisië (Malakka), de Filipijnen en de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbor op Hawaï aan en betrok zo de Verenigde Staten bij de oorlog (Duitsland verklaarde 4 dagen later de oorlog aan de VS). De Slag bij Midway was het keerpunt in de oorlog in Azië, in deze atol (een koraaleiland) in de Stille Oceaan behaalden de Amerikanen een overtuigende overwinning, waarvan de Japanse marine zich niet zou herstellen. De geallieerden dreven de Japanners vanaf 1943 steeds verder terug.

Capitulatie: met D-Day wordt meestal de landing in Normandië (Franse westkust) op 6 juni 1944 aangeduid ('Operatie Overlord'). Dit was het begin van de bevrijding van West-Europa. In december 1944 poogden de Duitsers tevergeefs in de Ardennen (Ardennenoffensief) een aanval, welk slechts een tijdelijke vertraging van de geallieerde opmars opleverde. In maart 1945 staken de geallieerden bij Wesel de Rijn over. De uitgeputte Duitsers onderkenden de zinloosheid van verder verzet. Aan het oostfront lanceerden de Duitsers hun laatste grote offensief in Hongarije, maar door de enorme Sovjet-Russische overmacht werd ook dit een Duitse mislukking. De innames van Wenen en Praag luidden de laatste grote slag van de oorlog in: de Slag om Berlijn, die het einde van de oorlog in Europa betekende. Amerikanen en Russen schudden elkaar de hand aan de Elbe op 25 april 1945, waarna Hitler in zijn Berlijnse bunker op 30 april 1945 zelfmoord pleegde. De overgave werd getekend op 7 mei 1945.

Nederland: op 5 mei 1945 om 16.00 uur capituleerde Johannes Blaskowitz, de Duitse hoofd-commandant in Nederland aan de Canadese generaal Charles Foulkes, in Wageningen, in aanwezigheid van Prins Bernhard (als hoofdcommandant van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten).


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

TOP Info Contact Home

+

+

De Amerikaanse president Truman, besloot tot inzet van het atoomwapen. Amerikaanse B-29 bommenwerpers vernietigden op zes augustus 1945 Hiroshima en op acht augustus 1945 Nagasaki. Japan capituleerde (zich overgeven) eindelijk op 15 augustus 1945 waarna de overgave werd getekend op 2 september 1945.


Mussolini inspecteert het 5e Alpine Mobile Black Brigade, Brescia, 1945.

Foto en bron: onbekend.

Fotomontage over de Tweede Wereldoorlog.

1.  Het Britse leger in Noord-Afrika in 1942. Omgeving van El Alamein.

2. Chinees wordt levend begraven door Japanse soldaten in Nanking.

3. Duitse duikboot U-848 wordt aangevallen in de Zuid-Atlantische oceaan.

4. Het centrum van de stad Stalingrad na de bevrijding van de Duitse bezetting.

5. Na de verovering van Berlijn door het Rode Leger in mei 1945 hijsen Sovjetsoldaten de Sovjet-vlag op een huis in de Unter den Lindenstraat.

6. Japanse vliegtuigen worden klaargemaakt om te vertrekken van een vliegdekschip (naar verluidt de Shokaku) naar Pearl Harbor voor de aanval tijdens de ochtend van 7 december 1941.   

Auteur: Oberiko. Bron:  Submarine attack (AWM 304949).jpg. - Bundesarchiv, Bild 183-R77767 / CC-BY-SA

Het 47e Infanterie Regiment (Amerikaanse leger), verbonden aan de 9e Infanterie Divisie, marcheert door de Duitse stad Remagen om de Ludendorff brug (over de Rijn) over te steken op 7 maart 1945.

Auteur: U.S. Army (NARA). Bron: http://www.ww2incolor.com/us-army/aRemagen.html

De kust van Ambon, Molukken (Indonesië, toen Nederlands-Indië), door Japanners vernietigd, 1945.

Bron: Tropenmuseum, Collectie Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen

Door het Duitse Rijk afgestane gebieden (in geel) na de Eerste Wereldoorlog.

 Auteur: 52 Pickup. Bron: Based on Afbeelding:Duitsland1914-1923.png from the Dutch Wikipedia

Parijs 1940, Duitse soldaten poseren voor de Arc de Triomphe du Carrousel in het door Duitsland bezette Parijs, Frankrijk.

Bron: family/John N

Heinkel bommenwerpers boven Engeland, 1940.

Bron: This is photograph MH6547 from the collections of the Imperial War Museums

Mussolini en Hitler in 1938 voor ondertekening van het Verdrag van Munchen.

Bron: German Federal Archives or Bundesarchiv

Zwaar ondervoede Joodse gevangenen in Buchenwald, bij hun bevrijding op 16 april 1945.

Bron: U.S. Defence Visual Information Center, image #HD-SN-99-02764 NARA image ARC #535561

Vrede en Veiligheid