App Wereld Wereldgeschiedenis

Eerste Wereldoorlog

De Eerste Wereldoorlog duurde van 1914-1918 (Nederland was toen neutraal).

De 'Eerste Wereldoorlog' was een militair conflict op wereldschaal, dat van 28 juli 1914 tot 11 november 1918 met name in Europa plaatsvond. Deze oorlog werd gevoerd tussen enerzijds Duitsland, Oostenrijk-Hongarije in Midden-Europa (de Centralen), en anderzijds Rusland, Groot-Brittannië, Frankrijk en een aantal andere landen (de Geallieerden). Het kleine Servië was vanaf het begin betrokken bij de oorlog, België werd er in meegesleurd, doordat de Duitse aanval via haar grondgebied liep. Tijdens de oorlog werden de Centralen versterkt door de deelname van het Ottomaanse Rijk (huidig Turkije) en Bulgarije, terwijl Japan, Italië, Portugal, Roemenië en de Verenigde Staten de geallieerde zijde kozen. De omvang van de oorlog wordt duidelijk wanneer je beseft, dat aan het eind van de oorlog 25 staten en hun koloniën betrokken waren (driekwart van de toenmalige wereldbevolking). Meer dan negen miljoen militairen en burgers vonden de dood. De Geallieerden, geleid door Frankrijk, Groot-Brittannië, Rusland, en vanaf 1915 Italië en vanaf 1917 de Verenigde Staten, streden tegen de Centralen, geleid door Oostenrijk-Hongarije, Duitsland en het Ottomaanse Rijk.

Aanleiding: Op 28 juni 1914 bracht de Oostenrijkse kroonprins Frans Ferdinand, samen met zijn vrouw, een bezoek aan Sarajevo, de hoofdstad van de Oostenrijk-Hongaarse provincie 'Bosnië en Herzegovina'. De Bosnisch-Servische student Gavrilo Princip schoot (na een mislukte poging eerder die dag) Frans Ferdinand en zijn vrouw, met een pistool dood. Oostenrijk-Hongarije stelde bijna een maand later een ultimatum aan Servië om een onderzoek toe te laten van Oostenrijkse agenten in Servië. Toen deze niet ingewilligd werd, verklaarde Oostenrijk-Hongarije op 28 juli 1914 aan Servië de oorlog. Op 30 juli besloot Rusland tot algehele mobilisatie (oproepen soldaten voor oorlogsvoering) tot steun aan haar Servische bondgenoot. Duitsland, als verdragsgenoot van Oostenrijk-Hongarije, verklaarde op 1 augustus Rusland de oorlog. In het westen voerden de Fransen een vergeefse aanval uit richting het Ruhrgebied (Duitsland). Ondertussen trokken de Duitse legers door de Ardennen (gebergte in België, Luxemburg en Frankrijk), daarbij België de oorlog in slepend. Deze opmars naar Parijs werd echter door Franse troepen tot staan gebracht. In het westen kwam het front muurvast te zitten in de loopgravenoorlog.

Artillerie: In de Eerste Wereldoorlog maakten repeteergeweren, machinegeweren en moderne artillerie het mogelijk om soldaten in het open veld bij bosjes neer te maaien. Om zichzelf te beschermen tegen kogels en artillerievuur groeven soldaten loopgraven. De term artillerie wordt gebruikt om kanonnen en andere machines, die grote kogels afvuren, aan te duiden. In de negentiende eeuw had je zware en lichte artillerie. Of iets zwaar of licht was hing af van het gewicht van de kogel. In het begin van de Eerste Wereldoorlog was een kanon met een grote loop het belangrijkste wapen van het Engelse leger. “Howitzers” werden ontwikkeld om vanuit dekking of om op verborgen doelen te schieten. Deze kannonen hadden zware kogels en een korte loop, maar het was de beste artillerie tegen versterkingen als muren en bunkers. Ook het mortier had een groot bereik. Door de oorlogen in de loopgraven wilden militaire leiders artillerie met een groot bereik en zware kogels. De howitzers schoten kogels van meer dan negenhonderd kilo achttien kilometer ver. Het Engelse leger wou ook zware artillerie die licht genoeg was om over modder en door kraters gereden te worden.

Loopgraven: Bij een loopgravenoorlog graven beide partijen zich in loopgraven in, met als doel de opmars van de vijand te stuiten. In deze oorlog monde dat uit in een 'patstelling' (stilstand waarbij geen van beide partijen erin slaagt door de vijandelijke linies te breken). Normaliter is er bij een belegering sprake van een aanvallende partij die de verdedigende partij belegert, maar in een loopgravenoorlog zijn beide partijen belegeraar en belegerde tegelijk. Toen in 1914 de Duitse legers België en Frankrijk binnenvielen, verliep hun opmars eerst voorspoedig. Al snel echter gebeurde er iets onverwachts. De legers hadden na een veldslag vaak de neiging zichzelf in te graven, in plaats van zich terug te trekken van het slagveld. Tot dan toe was het gebruikelijk geweest, dat de verliezende partij het slagveld aan de winnaar liet, om later elders opnieuw te kunnen vechten. Omdat er nu echter zoveel op het spel stond, was niemand bereid ook maar één meter toe te geven. Gifgas, prikkeldraad, mitrailleurs, bunkers en artillerie maakten dat elk offensief (aanval) tot het verlies van tienduizenden soldaten leidde.

België: hield zich aan de afspraak om neutraal te blijven en de Duitsers niet door te laten. Maar de Duitsers hielden geen rekening met deze neutraliteit en vielen België alsnog binnen. Op 25 augustus 1914 hebben Duitse troepen, tijdens een strafexpeditie tegen de stad Leuven 218 burgers vermoord en de stad gedeeltelijk platgebrand. Van de ongeveer zesduizend huizen die Leuven telde zijn er 2117 in de as gelegd. De Duitsers keken lachend toe hoe een kwart miljoen boeken, waaronder duizenden onvervangbare middeleeuwse manuscripten in vlammen opgingen. De Duitsers beslisten tot de afschrikwekkende represaille nadat ze, naar eigen zeggen, door burgers waren beschoten. Maar om afgrijselijke vergeldingsmaatregelen goed te praten, hadden ze al eerder dit argument aangevoerd. In totaal zijn tijdens de verovering van België zeker 5000 burgers vermoord. Het is dan ook te begrijpen, dat de Britse propaganda aan de Duitse wreedheid een vette kluif had. De Duitsers werden voorgesteld als “Hunnen met pinhelmen”, barbaren uit het oosten. Het Britse Rijk had bij het Verdrag van Londen (1839) de neutraliteit en veiligheid van België gegarandeerd en verklaarde Duitsland nu daarom de oorlog.

Meer over de Eerste Wereldoorlog in ons museum lees je hier




Vrede: Aan het oostfront sloot de grote frontlengte een loopgravenoorlog uit. Rusland verloor gestaag gebied aan Duitsland. Die verliezen leidden tot de Russische revolutie: de Russische Tsaar voerde toen veranderingen (op papier) in om het volk te sussen. Toen er nog een revolutie uitbrak, waarbij de Tsaar aftrad en Lenin aan de macht kwam, nam Rusland geen deel meer aan de oorlog. Ter zee wist de Duitse marine de Britse vloot niet te verslaan. De Duitse onbeperkte duikbotenoorlog leidde in 1917 tot deelname van de Verenigde Staten. Na de Russische terugtrekking uit de oorlog zetten de Duitsers de vrijgekomen troepen in aan het westfront (het westfront was het bekendste en belangrijkste front; het strekte zich uit van de Belgische duinen tot aan de Frans-Zwitserse grens). De offensieven liepen echter met veel verlies aan manschappen vast. De inzet van tanks door de Britten bracht een doorbraak. De Duitse legers trokken zich terug. In Duitsland woedde opstand, de republiek werd uitgeroepen. De Duitse keizer vluchtte naar het neutrale Nederland.

Ook op de Balkan en andere fronten werd nu

vrede gesloten.

Op 11 november 1918, om 5 uur ‘s ochtends

werd de wapenstilstand getekend.

Gevolgen: Miljoenen jonge mannen hadden het leven gelaten als dienstplichtig of vrijwillig militair, of waren verminkt voor het leven. Miljoenen burgers waren vluchteling geworden. In 1918 verspreidde zich een griepgolf over de wereld die bekend werd gemaakt via de Spaanse media, hierdoor was deze al snel bekend als de 'Spaanse griep'. In tegenstelling tot de meeste ziekten doodde de Spaanse griep niet alleen kleine kinderen en bejaarden, maar ook mensen tussen de 20 en 40 jaar. Bovendien was de weerstand van mensen ondermijnd door de schaarstes ten gevolge van de oorlog. Schattingen gaan ervan uit, dat deze pandemie (wereldwijde uitbraak) 20 tot 100 miljoen doden eiste. Naast de schade aan gebouwen was ook de economische schade enorm. Landen als Frankrijk, Duitsland, Italië en Groot-Brittannië kampten met een enorme schuldenlast, terwijl vooral in de vroegere gevechtszones veel fabrieken etc. in puin lagen. Staten stelden zich hard tegen elkaar op. Dit verergerde 'De Grote Depressie' (begon in de Verenigde Staten), die van 1929 tot de jaren '30 duurde met massale werkloosheid en enorme armoede tot gevolg, ook in Nederland (hier de crisisjaren genoemd) en België, en leidde tot de Tweede Wereldoorlog.


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

TOP Info Contact Home

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

Eerste Wereldoorlog: loopgravenoorlog.

Auteur: Heiddy2

Royal Irish Rifles in een loopgraaf tijdens de Slag aan de Somme (waarschijnlijk 1st Battalion, Royal Irish Rifles (25th Brigade, 8th Division).

 Bron: Imperial War Museums

Gepantserde auto van het Amerikaanse leger met machinegeweer.

Auteur: Université de Caen Basse-Normandie

De overwinning van het Franse departement de Aisne. Het dorp Buzancy, op de Duitsers herwonnen door de Schotse troepen.

Auteur: Université de Caen Basse-Normandie

Kaart van Europa bij uitbraak van de oorlog in 1914.

Auteur: Fluteflute (English version) en Klaas1978 (Dutch translation)

De auto waarin kroonprins Frans Ferdinand werd doodgeschoten.

Foto: Alexf.  Bron: Military History Museum in Vienna, Austria.

Franse soldaten verplaatsen zich na een aanval op hun loopgraaf tijdens de slag bij Verdun, 1916.

Auteur: Collection DocAnciens/docpix.fr

Voorpagina van de Brusselse krant Le Soir van 4 augustus 1914 met krantenkoppen in het dagblad, waarin de Duitse aanval op België gemeld wordt.

Auteur: Newspaper -- scanned, optimized and uploaded by Marc Ryckaert (MJJR)

Tweede Wereldoorlog