App Wereld Wereldgeschiedenis

Dinosauriërs

De  Dinosauriërs, bevolkten de Aarde gedurende zo’n 170 miljoen jaar, tot ze ca. 65 miljoen jaar geleden uitstierven.

Tijdens het Trias (tijdperk ca. 250-200 miljoen jaar geleden) ontstonden veel nieuwe diersoorten, waaronder de eerste dinosauriërs en gevleugelde pterosauriërs. Uit reptielen van de groep der Archosauria, waartoe tegenwoordig alleen nog de krokodillen en de vogels behoren, ontstonden de eerste dinosauriërs. De eerste reptielen uit die groep waren kleine jagers die zich op vier poten voortbewogen. De poten stonden recht onder het lichaam in plaats van ernaast, zoals bij eerdere reptielen (bijv. krokodillen). Later ontstonden roofdieren die op twee poten rondrenden, de eerste Dinosauromorpha. Een latere deelgroep daarvan waren de dinosauriërs. De dinosauriërs splitsen zich al vroeg op in twee takken, de Saurischia en de Ornithischia (bijv.de Iquanodon). De Saurischia leefden alle op het land. De groep bestond uit twee onderverdelingen: de Theropoden - dat waren overwegend vleeseters (bijv. Tyrannosaurus rex) - en de Sauropodomorpha, planteneters, waaronder de bekende reuzenvormen met lange nekken (bijv. Brachiosaurus).

Carnivoren: Carnivoor = vleeseter. De Theropoda (theropoden), een onderverdeling van de Saurischia, zijn een belangrijke groep van voornamelijk vleesetende tweevoetige dinosauriërs. Men gaat er tegenwoordig vanuit, dat vogels tot de theropoden behoren. Tyrannosaurus (Nederlands: Tiranhagedis) is een zeer bekend geslacht van de Theropoda, een groep vleesetende dinosauriërs. De bekendste vertegenwoordiger is Tyrannosaurus rex. Dankzij boeken, documentaires, musea en films is het een zeer bekende dinosauriër. Velen kennen het dier ook als de grootste carnivoor aller tijden, maar dat gaat tegenwoordig niet meer op. In 1993 werd namelijk Giganotosaurus, een nog grotere vleeseter, ontdekt in Argentinië en latere vondsten wijzen er op dat Spinosaurus nóg veel groter is. Desondanks hoort Tyrannosaurus (gewicht tot ca. 6000 kilo) nog steeds bij de grootste leden van de Theropoda.

Herbivoren: Herbivoor = planteneter. De Eusauropoda, waaronder de bekende Apatosaurus, Diplodocus en Brachiosaurus, zijn meestal gigantisch groot. Gevonden resten (bijvoorbeeld van Amphicoelias) duiden op soorten die een lengte konden bereiken van zestig meter, een hoogte van twintig meter en een gewicht van 200 ton. Ze waren vrijwel zeker de grootste landdieren die ooit op de planeet Aarde geleefd hebben en sommige waren wellicht zwaarder dan de blauwe vinvis (een walvis = zoogdier en geen vis). Over de functie van die lange nek zijn de meningen zeer verdeeld. Sommige vormen, zoals Brachiosaurus en zijn verwanten, lijken duidelijk te zijn aangepast aan het eten van hoge takken. Vaak spreekt men hierbij van het "eten in de boomtoppen", maar er waren toen al coniferen (boomsoort) van 120 meter hoogte. Er waren veel aanpassingen om het gewicht voor een gegeven grootte zo laag mogelijk te houden: zo zijn vooral de wervels hol van binnen.

Iguanodon: is een plantenetende dinosauriër uit het Vroege Krijt (tijdperk ca. 145 miljoen jaar geleden). Het was één van de meest voorkomende dinosauriërs, en één van de eerste dinosauriërs die ontdekt werd. In 1878 werden in de steenkoolmijnen van Bernissart, in België, skeletten gevonden van dit dinosauriërgeslacht Iguanodon. Deze vondst is vrij uniek in de wereld: 30 complete en enkele onvolledige skeletten werden teruggevonden. Het was de eerste keer dat zoveel en zulke volledige resten van dinosauriërs werden teruggevonden.

Fossielen: Onder fossielen verstaat men alle resten en sporen van planten en dieren die geconserveerd (bewaard gebleven) zijn in de aardbodem. Hoewel dat vaak wordt gedacht, hoeven fossielen niet 'versteend' te zijn.

Paleontologie: de paleontologie is een zéér veelzijdige en gecompliceerde wetenschap, die behoort tot de aardwetenschappen. Paleontologie is de wetenschap die de ontwikkeling van het leven op onze planeet in het verleden bestudeert met behulp van alle fossiele resten of sporen van planten en dieren. De paleontologie omvat tevens het bestuderen van de afstamming en verwantschap van uitgestorven soorten met nu levende organismen en hun leefomgeving (paleomilieu). Paleontologen verrichten zowel praktisch veldwerk (opgravingen, expedities etc.) als onderzoek in laboratoria.






Archaeopteryx: is een uitgestorven vogelgeslacht dat een van de belangrijkste bekende fossiele overgangsvormen vormt tussen niet-vliegende "reptielen" en vogels. Tegenwoordig wordt vrij algemeen aangenomen dat de vogels de directe afstammelingen van de dinosauriërs zijn en tot een bepaalde groep daarvan, de theropoden, behoren. Archaeopteryx leefde 150 miljoen jaar geleden en is daarmee de oudst bekende dinosauriër waarvan we vrij zeker weten dat hij vloog. Archaeopteryx is een van de oudste bekende vogels en oudste

bekende vliegende dinosauriërs en wordt ook

wel de Oervogel genoemd.

Ondergang: Het staat vast dat de meeste dinosauriërs en diverse andere groepen, vrij abrupt van de aardbodem verdwenen en wel tijdens de overgangsperiode van het Krijt (140 tot 65 miljoen jaar geleden) en het Tertiair (65 tot 2 miljoen jaar). Verreweg de meeste paleontologen nemen aan dat vogels dinosauriërs zijn, in de zin dat zij afstammen van, en daarom behoren, tot een groep dinosauriërs die theropoden wordt genoemd. Daarvan uitgaande zijn de dinosauriërs dus niet als geheel uitgestorven; er zijn tegenwoordig ongeveer tweemaal zoveel soorten vogels als zoogdieren.

De meest gangbare theorie, opgesteld door onder anderen de geoloog Walter Alvarez, is dat 65 miljoen jaar geleden een grote meteoriet insloeg bij Yucátan in Mexico; de inslagkrater is de zgn. Chicxulubkrater. Hierdoor ontstond een enorme stofwolk die het klimaat ernstig ontregelde en leidde tot het uitsterven van o.a. de dinosauriërs.


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

TOP Info Contact Home

1

2

4

6

5

3

+

+

+

+

+

+

Vertegenwoordigers van belangrijke dinosauriërgroepen:

 1. Gastonia burgei, 2. Triceratops horridus, 3. Passer domesticus, 4. Stegosaurus stenops, 5. Edmontosaurus regalis, 6. Apatosaurus louisae.

Auteurs: J. Spencer, Tadek Kurpaski, Daderot, EvaK, Domser, Lip Kee. Collage by Matthew Martyniuk.

Tyrannosaurus rex.

Bron: American Museum of Natural History, New York. Auteur: J.M. Luijt cc-by-2.5-nl licentie van auteur.

Fossiel van een Microraptor uit China, geen vogel maar toch een bevederde theropode met vleugels.

Foto: Matthew Martyniuk. Bron: American Museum of Natural History in New York..

Een meteorietinslag is tegenwoordig de populairste verklaring voor het uitsterven van alle dinosauriërs behalve de vogels.

Auteur en Bron: http://solarsystem.jpl.nasa.gov/multimedia/display.cfm?IM_ID=2306 Author: Don Davis/NASA.

Giraffatitan brancai (Brachiosaurus).

Bron: Berlin, Museum für Naturkunde. Auteur: Axel Mauruszat.

Oude Egypte