App Nederland Extra Geschiedenis NL - Deltawerken

Extra Geschiedenis NL

Deltawerken

Info Contact Home

De Deltawerken zijn een verdedigingssysteem in Nederland tegen hoogwater uit zee dat in het bijzonder voor de provincies Zeeland, zuidelijk Zuid-Holland en Noord-Brabant geldt.

Aan de Deltawerken is decennia gebouwd, en het project werd compleet verklaard na de oplevering van de Oosterscheldekering (1986), de oplevering van de Maeslantkering (in 1997) en bij de afronding van de verhoging van alle dijken tot deltahoogte (de Harlingse Keerdam, in augustus 2010).

De nadruk van de originele Deltawerken lag echter op Zeeland, het zuiden van Zuid-Holland en Noord-Brabant. Dit deel van de Deltawerken, en dan met name de Oosterscheldekering en de Maeslantkering, trekt nog steeds internationaal veel aandacht. Het is door de American Society of Civil Engineers tot een van de zeven moderne wereldwonderen verklaard.

Hoewel het Deltaplan al voor de watersnoodramp van 1953 door Johan van Veen was bedacht, gaf die gebeurtenis de doorslag om de Nederlandse kustlijn met ongeveer 700 kilometer te verkorten door het aanleggen van gesloten en doorlaatbare dammen tussen Zuid-Hollandse en Zeeuwse eilanden. Op die manier hoefden slechts de dijken ten westen van het land verhoogd en verstevigd te worden, en konden deze landinwaarts ongeschonden blijven.

De stormvloedkering in de Hollandse IJssel (1958) bestaat uit twee keringen met elk een gewicht van 670 ton die zijn opgehangen tussen torens van 44 meter boven NAP. Om de scheepvaart niet te belemmeren ligt direct naast de kering een schutsluis met een lengte van 120 meter en een breedte van 24 meter. Tot slot verbindt een 560 meter lang viaduct de Krimpenerwaard met Zuid-Holland. In 1958 wordt de stormvloedkering als eerste onderdeel van het Deltaplan opgeleverd, waarmee een bedrag van 40 miljoen gulden is gemoeid.

Met zijn 80 meter lengte is de stormvloedkering een van de kleinere projecten in het Deltaplan. Direct na de voltooiing begint men met het zogenoemde Drie Eilandenplan: de Zandkreek, het Veerse Gat en Grevelingen worden ieder afgesloten met een dam.

De Haringvlietdam (1970) is gelegen tussen de eilanden Goeree-Overflakkee en Voorne en sluit het Haringvliet af van de Noordzee. Om te zorgen dat het overtollige Rijn- en Maaswater en drijfijs wordt afgevoerd kiest men voor de bouw van een spuisluizencomplex, met een breedte van bijna 1000 meter. Ook voorziet men het Haringvlietproject van een schutsluis. Na ruim anderhalf jaar voorbereiding, begon de bouw van het spuisluizencomplex in november 1958. Totaal worden 21.800 heipalen de grond ingeboord, sommigen met een lengte van 24 meter.

Twee en een half jaar later, in mei 1961, start men met het maken van de pijlers waartussen de sluisdeuren worden opgehangen; boven de sluizen komt een weg te liggen.

In 1966 is een groot deel van het sluizencomplex klaar en werken de 68 machinekamers. De schutsluis is in datzelfde jaar gereed, zodat men kan beginnen met het afbaggeren van de dijken die de bouwput omsloten. Vervolgens wordt begonnen met de aanleg van de dam. Voor de sluiting van het Rak zet men opnieuw de kabelbaan in, die goede diensten had bewezen tijdens de aanleg van de Grevelingendam. Met behulp van deze baan worden ongeveer 100.000 betonblokken in het water geplaatst. De nu nog waterdoorlaatbare dam wordt vervolgens volgespoten met zand.

In november 1970 is het project klaar en zal het water uit het Haringvliet, veranderen van zout naar zoet. Aan de zuidzijde van de Haringvlietdam werd er voor het scheepvaartverkeer de Goereese sluis aangelegd. Het in 1971 met succes gesloten Brouwershavense Gat zorgt opnieuw voor de vraag of de Oosterschelde wel of niet open moet blijven.

De Oosterscheldekering zal met zijn 8 kilometer lengte de meest omvangrijke zijn in het hele Deltaplan; de Oosterschelde zelf is breder en woester dan welke andere zeearm ook in Nederland en heeft een gemiddeld eb- en vloedvermogen van 1100 miljoen m³. Dit is veel groter dan bijvoorbeeld het Veerse Gat (70 miljoen) of het Brouwershavense Gat (350 miljoen).

Men begint in 1967 met de voorbereidingen voor de grootste afsluiting van het Deltaplan: de aanleg van de drie (werk)eilanden Roggenplaat, Neeltje Jans en Noordland. De laatste twee worden met een damvak van 4 kilometer met elkaar verbonden. Er zijn drie stroomgeulen ontstaan met een totale lengte van 3 kilometer: de Hammen, Schaar van Roggenplaat en Roompot.

Deze waterkering is een afsluitbare stormvloedkering en bevat grote schuiven die bij zware storm, al dan niet in combinatie met een springvloed, gesloten kunnen worden, zodat het hoogwater niet de Oosterschelde binnen kan komen.

Bij een verwachte waterstand van +3,00 m NAP zullen de schuiven gesloten worden door mensen in de bedieningskamer in het Ir. J.W. Topshuis op Neeltje Jans. Als er niemand aanwezig is, zullen de schuiven bij +3 m NAP automatisch sluiten. Sinds de ingebruikname zijn de schuiven 24 maal gesloten geweest, afgezien van testsluitingen.

De Maeslantkering is het laatste grote project van de Deltawerken, waarvan de bouw in 1989 werd begonnen, nadat in 1987 een definitief besluit tot aanleg was genomen. De Maeslantkering bestaat uit twee grote beweegbare armen van 237 meter in lengte, die samen de Nieuwe Waterweg kunnen afsluiten en zo het gebied rond Rotterdam beschermen tegen hoog water. De kering is zo gebouwd dat het het scheepsverkeer naar de haven van Rotterdam ongehinderd kan laten doorvaren.


Oorspronkelijk wilde men de Oosterschelde volledig afdammen. In het begin van de jaren 70 van de vorige eeuw ontstond er echter een massaal protest vanuit de visserij, de kwekers van schelpdieren, zeezeilers en later ook milieuorganisaties. De eerstgenoemde gebruikers verwachtten hun beroep te verliezen; de zeezeilers zouden hun inwaarts gelegen thuishavens (Veere en Zierikzee) niet meer kunnen gebruiken. De milieuorganisaties vreesden dat de Oosterschelde bij afsluiting een dood water zou worden, en pleitten voor dijkverzwaring als oplossing voor de veiligheid. De werkzaamheden werden hierop in juli 1974 tijdelijk stopgezet in afwachting van een definitief besluit. Uiteindelijk werd in 1976 besloten om over de resterende vier kilometer lengte schuifdeuren aan te brengen. Deze deuren staan normaliter open, maar kunnen bij storm dicht. De instroom van zout water en de getijden in de Oosterschelde zijn daarmee behouden, maar wel aan banden gelegd. Dit laatste wordt nog onderstreept door de tekst die op de gedenksteen op Neeltje Jans is aangebracht: "Hier gaan over het tij: de maan, de wind en wij". De bouw werd hervat in april 1976. Op 26 juni 1986 werd de laatste schuif geplaatst. De weg over de kering ging echter pas open in november 1987. De stormvloedkering werd op 4 oktober 1986 geopend (eigenlijk gesloten) door Koningin Beatrix, die daarbij de bekende woorden sprak: "De stormvloedkering is gesloten. De Deltawerken zijn voltooid. Zeeland is veilig".

Dit was niet helemaal correct, zoals in 1997 bleek toen zij nogmaals kon vertellen dat de Deltawerken voltooid waren, nu bij de

"opening" van de Maeslantkering bij

Hoek van Holland.


In dit onderdeel Extra Geschiedenis NL zijn geschiedenisfeiten opgenomen die buiten de canon vallen, maar zeker het weten waard zijn.

+

+

Muis over afbeelding

+

Muis over pictogram

+

+

+

 Stormvloedkering Hollandse IJssel - Grendel van Holland: Overzicht van de buitenzijde van de noordelijke stalen stormvloedschuif met de betonnen heftoren.

Foto: Galen, Jan van (Fotograaf)  Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

 Vogelvluchtperspectief van de stormvloedkering in de Hollandse IJssel - Krimpen aan den IJssel.

Foto: Galen, Jan van (Fotograaf) Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

 Schaalmodel van de Maeslantkering in het Keringshuis.

Foto: Quistnix from nl.

 De noordelijke helft van de Maeslantkering, een stormvloedkering in de Nieuwe Waterweg nabij Rotterdam en Hoek van Holland. Onderdeel van de Deltawerken.

Foto: Joop van Houdt  Bron: https://beeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat".

 Sluiting Dam in Veerse gat noordzijde, laatste caisson zwenkt op zijn plaats - Veere -.

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

  Brouwersdam.

Bron: https://beeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat

Deltawerken.

Auteur: Io Herodotus

Geopende deuren (links) en gesloten deuren (rechts), gezien vanaf de "zoete kant" van de Haringvlietdam.

 Foto: Quistnix at nl.wikipedia CC-BY-2.5.

Haringvlietdam.

Bron: https://beeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat.

TOP


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

Navigeren

Zet je muisaanwijzer op de blauwe knop linksboven “Extra Geschiedenis NL …”, een menu rolt uit, en klik dan op het onderwerp van je keuze.